Schimmels, schimmel in huis en de darmen: waarom deze verbinding meer aandacht verdient

Jarenlang lag de nadruk in gesprekken over gezondheid vooral op bacteriën. We horen veel over het microbioom, probiotica, gefermenteerde voeding en het belang van een gezonde balans van bacteriën in onze darmen.

Maar er is nog een ander onderdeel van dit complexe ecosysteem dat steeds meer aandacht krijgt: schimmels.

Ons lichaam is een complex ecosysteem waarin allerlei micro-organismen leven, waaronder bacteriën, virussen en schimmels. Het geheel van schimmels in onze darmen wordt vaak het mycobioom genoemd. Hoewel schimmels relatief een klein onderdeel vormen van de microbiële gemeenschap in de darmen, laat onderzoek zien dat ze een belangrijke wisselwerking kunnen hebben met ons immuunsysteem en met de andere micro-organismen in onze darmen.

En precies daar wordt de mogelijke verbinding tussen schimmels, schimmelblootstelling en de darmen interessant.

We leven in een wereld vol schimmels

Schimmels zijn overal. Ze komen van nature voor in de bodem, voeding, planten, gebouwen en in de lucht die we inademen. Blootstelling aan schimmelsporen is daarom een normaal onderdeel van het dagelijks leven.

Het gaat dus niet alleen om het feit dat schimmels aanwezig zijn. Het gaat om aan welk type schimmel we worden blootgesteld, in welke hoeveelheid, hoe lang de blootstelling duurt en hoe ons individuele lichaam daarop reageert.

Schimmel groeit vooral in vochtige omgevingen. Lekkages, condensatie, overstromingen en aanhoudende vochtproblemen kunnen omstandigheden creëren waarin schimmel binnenshuis kan groeien.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) erkent vocht en schimmel in gebouwen als een belangrijk gezondheidsvraagstuk. Onderzoek heeft verbanden aangetoond tussen vochtige of beschimmelde gebouwen en luchtwegklachten, allergieën en astma. Ook kunnen reacties van het immuunsysteem worden beïnvloed.

De Amerikaanse Centers for Disease Control and proactive support (CDC) vermeldt eveneens dat blootstelling aan vochtige en beschimmelde omgevingen klachten kan veroorzaken zoals een verstopte neus, keelpijn, hoesten, piepende ademhaling, geïrriteerde ogen en huidreacties.

Er is dus geen twijfel dat schimmel relevant kan zijn voor onze gezondheid.

Maar er is nog een andere vraag die het waard is om te stellen:

Kan ook het interne ecosysteem van schimmels in ons lichaam belangrijk zijn voor onze gezondheid?

Het vaak vergeten onderdeel van het microbioom

Wanneer we over het microbioom praten, denken we meestal als eerste aan bacteriën.

Maar onderzoek naar het mycobioom van de darmen begint een veel complexer beeld te laten zien.

Schimmels zoals Candida, Saccharomyces en andere soorten kunnen van nature in het maag-darmkanaal voorkomen. Ze hebben een wisselwerking met bacteriën, de omgeving in de darmen en ons immuunsysteem.

Onderzoekers bestuderen momenteel hoe veranderingen in deze schimmelgemeenschap — soms aangeduid als schimmeldisbalans of fungale dysbiose — verband kunnen houden met verschillende aspecten van gezondheid.

Dit betekent niet dat de aanwezigheid van schimmels in de darmen automatisch slecht is.

Sterker nog: sommige schimmels zijn normale onderdelen van onze microbiële gemeenschap.

Ons lichaam is voortdurend bezig met het reguleren van de complexe relatie tussen micro-organismen en het immuunsysteem. Daarom gaat het niet noodzakelijk om het volledig verwijderen van schimmels, maar om het begrijpen van het ecosysteem en wat helpt om een gezonde balans te behouden.

De darmen en het immuunsysteem zijn nauw met elkaar verbonden

Een van de meest interessante onderzoeksgebieden is de relatie tussen het darmmicrobioom en het immuunsysteem.

De darmen zijn niet simpelweg een spijsverteringskanaal. Ze vormen een belangrijk contactpunt tussen de buitenwereld en de interne omgeving van het lichaam en bevatten een groot deel van ons immuunsysteem.

Onderzoek suggereert dat de interacties tussen darmflora, schimmels en immuuncellen invloed kunnen hebben op immuunreacties. Wetenschappers onderzoeken ook mogelijke verbanden tussen het mycobioom van de darmen en aandoeningen die andere delen van het lichaam beïnvloeden.

Een voorbeeld hiervan is de zogenaamde darm-long-as. Dit verwijst naar het idee dat veranderingen in het microbiële ecosysteem van de darmen invloed kunnen hebben op immuunreacties in de luchtwegen.

Een overzichtsartikel uit 2024 onderzocht het darmmycobioom in relatie tot astma en beschreef aanwijzingen voor een verband tussen veranderingen in de schimmelgemeenschap in de darmen en immuunreacties in de luchtwegen.

Belangrijk is echter dat dit onderzoeksgebied nog volop in ontwikkeling is. Er is meer onderzoek nodig om precies te begrijpen hoe deze relaties werken.

En juist daarom is dit onderwerp zo interessant.

In plaats van onze gezondheid te bekijken als een verzameling van volledig afzonderlijke organen, kunnen we het lichaam steeds meer gaan zien als één onderling verbonden ecosysteem.

Hoe zit het met blootstelling aan schimmel en de darmen?

Hier moeten we voorzichtig zijn.

Het is verleidelijk om de volgende conclusie te trekken:

“Schimmel kan de gezondheid beïnvloeden → dus schimmel veroorzaakt een overgroei van schimmels in de darmen.”

Het huidige wetenschappelijke bewijs rechtvaardigt zo'n eenvoudige conclusie echter niet.

Het is bekend dat blootstelling aan schimmel, vooral in vochtige gebouwen, verband houdt met luchtweg- en allergische problemen. Maar de bewering dat gewone blootstelling aan schimmel in huis automatisch leidt tot een systemische schimmelinfectie of dat “schimmel zich door het hele lichaam verspreidt”, wordt niet voldoende door wetenschappelijk bewijs ondersteund.

Ook betekent de aanwezigheid van Candida in de darmen op zichzelf niet dat iemand een schimmelinfectie heeft.

Er is een belangrijk verschil tussen kolonisatie, microbiële balans en een invasieve infectie.

Dat onderscheid is belangrijk. Goede gezondheidsinformatie moet mensen bewust maken en ondersteunen, zonder onnodige angst te creëren.

Waarom zouden we dan aandacht besteden aan onze darmen?

Omdat de darmen een ecosysteem vormen.

Voeding, medicijnen, ziekte, leefstijl en veel andere factoren kunnen invloed hebben op de micro-organismen die in onze darmen leven. Onderzoek suggereert dat onder andere antibioticagebruik, voeding en leeftijd invloed kunnen hebben op de samenstelling van het darmmycobioom.

In plaats van ons op één organisme te richten of voor ieder symptoom naar één oorzaak te zoeken, kan het nuttiger zijn om naar het grotere geheel te kijken.

Hoe ondersteunen we onze darmomgeving?

Is onze voeding voldoende gevarieerd?

Krijgen we voldoende vezels en plantaardige voedingsmiddelen binnen?

Zijn er factoren die ons microbioom onnodig kunnen verstoren?

Hebben we aandacht voor de omgeving waarin we leven?

En misschien wel het belangrijkste: pakken we duidelijke vocht- of schimmelproblemen in onze woning of werkomgeving aan?

Dit zijn allemaal praktische vragen die deel kunnen uitmaken van een bredere benadering van gezondheid.

Naar het grotere geheel kijken

De toenemende aandacht voor schimmelziekten en de mogelijke gezondheidseffecten van schimmel biedt een kans om betere vragen te stellen.

We weten dat vochtige en beschimmelde omgevingen invloed kunnen hebben op de gezondheid, vooral op de luchtwegen. Tegelijkertijd weten we dat schimmels een natuurlijk en belangrijk onderdeel vormen van het microbiële ecosysteem in ons lichaam.

Wat we nog aan het ontdekken zijn, is hoe deze verschillende schimmelomgevingen — binnen en buiten het lichaam — precies met ons immuunsysteem en onze algehele gezondheid samenwerken.

De wetenschap blijft zich ontwikkelen.

En misschien is dat precies waarom dit onderwerp meer aandacht verdient.

In plaats van bang te zijn voor schimmels, kunnen we proberen ze beter te begrijpen.

In plaats van ons uitsluitend te richten op het elimineren van micro-organismen, kunnen we ons verdiepen in balans, veerkracht en de ecosystemen die onze gezondheid ondersteunen.

De verbinding tussen de darmen en schimmels is nog steeds een relatief nieuw onderzoeksgebied. Toch kan dit onderzoek onze kijk op de relatie tussen onze omgeving, ons microbioom en onze algehele gezondheid veranderen.

Soms gaan de interessantste gezondheidsvragen niet over één bepaald symptoom of één specifiek organisme.

Ze gaan over hoe alles met elkaar verbonden is.

Klik op de link om meer te weten te komen

Get In Touch